عمان امروز_ شکر امروزه جزو پرمصرفترین مواد غذایی در دنیا است، اما کمتر کسی میداند که مسیر تولید و مصرفش چه تغییراتی طی کرده است. زمانی که انسانها هنوز از زنبورهای وحشی عسل جمع میکردند، خبری از شکر تصفیهشده نبود. بعدها نیشکر در سرزمینهای گرمسیری مانند گینه نو، هند و جزایر اقیانوس آرام کشت شد و مردم برای اولین بار طعم شیرینی استخراجشده از ساقهی این گیاه را چشیدند. با گسترش دانش کشاورزی، کشورهای گرمسیری مثل هند، برزیل، چین و مکزیک به تولیدکنندگان بزرگ شکر نیشکری تبدیل شدند و مناطق سردتر مانند اروپا و ژاپن به کشت چغندر قند روی آوردند.
در ایران هم تاریخچه تولید شکر، چه از نیشکر و چه از چغندر، قدمت زیادی دارد. از دوره ساسانیان تا دوران اسلامی، شکر همیشه کالایی ارزشمند بوده است. بعدها با صنعتگرانی که از ایران به مصر، اسپانیا و مناطق دیگر مهاجرت کردند، صنعت شکر در جهان توسعه پیدا کرد. با ورود روشهای صنعتی در قرنهای اخیر، تولید شکر سرعت بیشتری گرفت و به یکی از اجزای ثابت رژیم غذایی مردم تبدیل شد.
اما با افزایش مصرف شکر، مشکلات سلامتی نیز بیشتر دیده شد. تحقیقات نشان میدهد که مصرف زیاد قند میتواند باعث افزایش کالری بدون هیچ ارزش غذایی شود و این موضوع خطر چاقی و تجمع چربی در ناحیه شکم را بالا میبرد. شکر در بدن خیلی سریع جذب میشود و باعث افزایش ناگهانی انسولین میگردد؛ اتفاقی که به مرور میتواند زمینهساز مقاومت انسولینی و دیابت شود.
سلامت قلب نیز از مصرف زیاد شکر آسیب میبیند، چراکه قندهای ساده سطح تریگلیسیرید را بالا میبرند و این مسئله خطر تصلب شرایین و بیماری قلبی را افزایش میدهد. از طرفی، نقش شکر در پوسیدگی دندان کاملاً ثابت شده است. مواد غذایی شیرین محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکنند و به مرور مینای دندان را تخریب میکنند.
یکی دیگر از مشکلات رایج، جایگزین شدن خوراکیهای شیرین با مواد غذایی مفید است. مصرف زیاد نوشیدنیها و تنقلات قندی باعث کاهش دریافت ویتامینها و مواد معدنی لازم، بهخصوص در نوجوانان، میشود و این موضوع خطراتی مانند پوکی استخوان، ضعف سیستم ایمنی و کمخونی را افزایش میدهد.
برای کنترل مصرف شکر، بیشتر متخصصان توصیه میکنند که مقدار مصرف روزانه از ۶ قاشق مرباخوری بیشتر نشود. اگرچه مقدار دقیق مورد نیاز به انرژی روزانه هر فرد بستگی دارد، اما در کل رعایت تعادل بین میزان کالری مصرفی و سبک زندگی میتواند از بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.
در نهایت، مشکل اصلی خودِ شکر نیست، بلکه زیادهروی در مصرف آن است. توجه به تعادل غذایی، کاهش نوشیدنیهای شیرین و انتخاب میانوعدههای سالم میتواند سلامت قلب، وزن و سیستم ایمنی را حفظ کند.