عمان امروز_ اشعه ماوراء بنفش خورشید، با وجود نقش طبیعی خود در بدن، میتواند آسیبهای کوتاهمدت و بلندمدتی به پوست وارد کند. اثرات فوری این اشعه شامل التهاب، برنزه شدن، افزایش تکثیر سلولها و تغییرات ناخن است. التهاب معمولاً ناشی از طیف UVB بوده و باعث قرمزی، درد، گرما و در موارد شدید تورم و کاهش عملکرد ناحیه آسیبدیده میشود؛ مانند آفتابسوختگی پشت دست که حرکت آن را محدود میکند. برنزه شدن نیز دو نوع دارد: برنزه شدن فوری که تغییر رنگدانههای موجود را در عرض چند دقیقه تا چند ساعت ایجاد میکند و عمدتاً ناشی از UVB است، و برنزه شدن تاخیری که تولید ملانین جدید در پوست را افزایش داده و با ایجاد محافظت بیشتر همراه است، اما همچنان ریسک آسیب به DNA و سرطان پوست وجود دارد. تکثیر سلولهای پوستی ناشی از UVC و UVB نیز در چند ساعت تا چند روز ظاهر شده و ممکن است به صورت پوستهپوسته شدن ادامه یابد. تماس شدید با UVA نیز میتواند منجر به جدا شدن صفحه ناخن از بستر آن شده و لکههای زرد یا روغنی روی ناخن ایجاد کند.
اثرات بلندمدت تابش UV شامل پیری زودرس و افزایش خطر سرطان پوست است. تماس مکرر با نور خورشید یا منابع مصنوعی میتواند با تحلیل ساختار و عملکرد پوست، خشکی، چروکها، شلشدگی و لکههای پوستی ایجاد کند. UVB بیشترین نقش را در این فرآیند دارد و استفاده منظم از ضد آفتاب، کرمهای حاوی رتینوئیک اسید، آلفا هیدروکسی اسید و ویتامین C میتواند به کاهش این اثرات کمک کند. علاوه بر این، اشعه ماوراء بنفش هم UVA و هم UVB میتواند در ایجاد انواع سرطانهای پوست نقش داشته باشد. ضایعات اولیه در صورت تشخیص به موقع قابل درمان هستند، اما ضایعات بدخیم نیاز به جراحی و رادیوتراپی دارند.
برای پیشگیری از این آسیبها چند نکته مهم وجود دارد: محدود کردن قرارگیری در معرض تابش مستقیم خورشید، به ویژه در ساعات ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر، پوشش مناسب شامل لباسهای سبک و کلاه با لبه حداقل ۸ سانتیمتر، و استفاده از ضد آفتاب با SPF مناسب و مقدار کافی برای هر قسمت از پوست. حتی در صورت رعایت تمامی این نکات، اگر آفتابسوختگی رخ دهد، مصرف مایعات، کرمهای التیامبخش و در صورت نیاز داروهای خوراکی بهترین روش درمان هستند. همچنین باید توجه داشت که بازتاب نور خورشید از سطوح مختلف میتواند شدت اشعه UV را افزایش دهد: تا ۸۵٪ در برف، ۲۵٪ در شن و ۵٪ در آب مواج، که نیاز به محافظت بیشتر را ضروری میکند.
با رعایت این روشها میتوان از اثرات مخرب اشعه ماوراء بنفش پیشگیری کرده و پوستی سالم، جوان و ایمن داشت.