عمان امروز_ سس سویا چاشنی مایعِ نمکینی است که بهطور سنتی با تخمیر سویا و گندم درست میشود. این طعمدهنده از محصولی بهنام چیانگ بهدست میآید؛ چیانگ در چین قدمتی 3000 دارد. محصولات مشابهی هم در ژاپن، کره، اندونزی و در سرتاسر آسیای جنوب شرقی درست میشدند. سویا سس نخستین بار در قرن هفدهم میلادی بهواسطهی معاملات هلندیها و ژاپنیها وارد اروپا شد. واژهی soy از واژهی ژاپنی shoyu بهمعنای soy sauce میآید. درحقیقت خود soybean هم نامش را از soy sauce گرفته است. چهار ماده اصلی سویا سس عبارتاند از:
سویا؛
گندم؛
نمک؛
عوامل تخمیر همچون کپک یا مخمر. انواع سویا سس مقادیر مختلفی از این مواد اولیه را دارند که باعث میشوند رنگها و طعمهای متفاوتی داشته باشد.
ارزش غذایی سس سویا: ارزش غذایی یک قاشق غذاخوری (۱۵ میلیگرم) سویا سس که بهطور سنتی تخمیر شده باشد، در زیر آورده شده:
کالری: 8؛
کربوهیدرات: 1 گرم؛
چربی: 0؛
پروتئین: 1 گرم؛
سدیم: 902 میلیگرم.
در این فهرست، نمک سهم بیشتری نسبت به بقیه دارد و ۳۸ درصد از مقدار مورد نیاز روزانه (RDI) را تأمین میکند. اگرچه سویا سس مقدار نسبتا زیادی پروتئین و کربوهیدرات دارد، اما منبع مهمی از مواد مغذی محسوب نمیشود. علاوهبراین، فرایندهای تخمیر، عملآوری و پاستوریزهکردن منجر به ترکیب بسیار پیچیدهای از بیش از ۳۰۰ ماده میشوند که به سس سویا عطر، طعم و رنگ میدهند. این مواد عبارتاند از الکلها، شکر ها، اسید آمینوهایی همچون اسید گلوتامیک و همینطور اسیدهای ارگانیکی همچون اسید لاکتیک. مقدار این مواد بسته به مواد اصلی، فشار کپک و روش تولید، تغییرات زیادی میکند. این اجزای سویا سس هستند که اغلب منجر به مضرات یا فواید آن برای سلامتی میشوند.